మన దేహములో పది ఇంద్రియములు, ఐదు ప్రాణములు, మనస్సు, బుద్ధి, అహంకారము= 18 భగవద్గీతలో 700 శ్లోకాలు ఉన్నాయి. వాటిలో శ్రీకృష్ణుడు చెప్పినవి 574, అర్జునుడు చెప్పినవి 84 సంజయుడు చెప్పినవి 41, ధృతరాష్ట్రుడు చెప్పినది 1 మొత్తము 700. కొన్ని ప్రతులలో 701 ఉన్నాయి. ...  గీత సాక్షాత్తు పరమాత్మ అవతారమగు శ్రీకృష్ణుడు అర్జునునకు ఉపదేశించన యోగశాస్త్రము, ఉపనిషత్ సారము. శ్రీకృష్ణుని వంటి గురువు, అర్జునుని వంటి శిష్యుడు ఈ అనంత విశ్వంలో మరొకరు లేరు అనడంలో అతిశయోక్తి లేదు. వీరి సంభాషణను వ్యాసమునీద్రులు అక్షరబద్దం చేసి మనకు అందించారు .. రామాయణం సర్గలలోని శ్లోకాల సంఖ్యా వివరాలు, బాల కాండ (77)సర్గలు (2256)శ్లోకాలు, అయోధ్య కాండ (119)సర్గలు (4415)శ్లోకాలు, అరణ్య కాండ (75)సర్గలు (2732)శ్లోకాలు, కిష్కింధ కాండ (67)సర్గలు (2620)శ్లోకాలు, సుందర కాండ (68)సర్గలు (3006)శ్లోకాలు, యుద్ధ కాండ (131)సర్గలు (5990)శ్లోకాలు, ఉత్తర కాండ (110)సర్గలు (3234)శ్లోకాలు, ఏడు కాండలు (647)సర్గలు (24,253)శ్లోకాలు, అంటే ఒక్కో శ్లోకానికి 32 అక్షరాలు ఉంటాయి... రామాయణము అత్యంత పురాతన మైనది క్రీ.పూ. కు చెందినది అని చరిత్రకారుల అభిప్రాయము....

విశేషం: హయగ్రీవ స్వామిని విద్యలకు అధిపతిగా భావిస్తారు. విద్యార్థులు చదువు ప్రారంభించే ముందు ఈ శ్లోకాన్ని పఠించడం వల్ల జ్ఞాపకశక్తి, ఏకాగ్రత పెరుగుతాయని నమ్మకం.

శ్లోకం
జ్ఞానానందమయం దేవం నిర్మలస్ఫటికాకృతిం |
ఆధారం సర్వవిద్యానాం హయగ్రీవముపాస్మహే ||

భావం
జ్ఞానము, ఆనందములే స్వరూపముగా కలవాడు, నిర్మలమైన స్పటికం వంటి రూపము కలవాడు, సమస్త విద్యలకు ఆధారమైన ఆ హయగ్రీవ స్వామిని నేను ఉపాసిస్తున్నాను/ధ్యానిస్తున్నాను.

అంతరార్థము & విశిష్టత (Unique Interpretation)
హయగ్రీవ స్వామిని ‘నిర్మలస్ఫటికాకృతిం’ అని వర్ణించడం వెనుక విద్యార్థులకు ఒక సందేశం ఉంది. స్పటికం (Crystal) ఎంత స్వచ్ఛంగా ఉంటుందో, విద్యార్థి మనస్సు కూడా అంతే నిర్మలంగా ఉంటేనే జ్ఞానము ప్రతిబింబిస్తుంది. ఏ మాలిన్యము (దురాలోచనలు) లేని జ్ఞానము నేర్చుకోవాలని ఈ శ్లోకం మనకు చెబుతోంది. హయగ్రీవుడు విష్ణువు యొక్క అవతారమే అయినప్పటికీ, ఆయన కేవలం ‘జ్ఞానము’ అనే యుద్ధంతో అజ్ఞాన అనే రాక్షసుణ్ణి జయించినవాడు. అందుకే జ్ఞానమే ఆయుధంగా ఈ అవతారాన్ని కొలుస్తాము.

ప్రతి పదార్థం (Word-by-Word Meaning)
జ్ఞానానందం (Jnana-ananda): జ్ఞానము మరియు ఆనందము (Knowledge and Bliss)
మయం (Mayam): పరిపూర్ణమైన (Full of)
దేవం (Devam): దేవుడిని (The Lord)
నిర్మల (Nirmala): స్వచ్ఛమైన/మలినము లేని (Pure/Clean)
స్ఫటిక (Sphatika): స్పటికమణి వంటి (Crystalline/Quartz)
ఆకృతిం (Aakrutim): రూపము కలవానిని (One with the form)
ఆధారం (Aadharam): పునాది/ఆధారము (The support/Foundation)
సర్వవిద్యానాం (Sarva-vidyanam): సమస్త విద్యలకు (Of all branches of learning)
హయగ్రీవం (Hayagrivam): హయగ్రీవ స్వామిని (Lord Hayagriva)
ఉపాస్మహే (Upasmahe): ఉపాసిస్తున్నాము (We worship/meditate)

హయగ్రీవ మంత్రం
ఓం శ్రీ హయగ్రీవాయ నమః

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India..